L'Austria a l'é na repùblica democràtica. La podestà polìtica a ven da la popolassion e a ven esercitada conformament a regole stabilìe. I derit fondamentaj a protej-o, tra j'àutri, la libertà, l'uguajansa e la partecipassion polìtica. L'Austria a l'é un stàt federal (Bundesstaat). Le competense a son spartìe tra ël Stàt federal, ij nove stati federaj (Bundesländern) e le comun. Për sòn, certe question a son decidùe për tut ël paìs e d'àutre pì visin al pòst andé ch'it abite. Ël Parlament a vota le leje federal e a contròla ël Govern federal. A l'é formà dal Consili nassionaj (Nationalrat) e dal Consili federal (Bundesrat). Ël Consili nassionaj a ven eleggù diretament, mentre ël Consili federal a rapresenta ij stati federaj. Ël Govern federal a gestiss la aministrassion federal e a prepara vàire proposte polìtiche. A-i partecipo ël prim ministr, ël viceprim ministr e ij ministr federal. Ël President federal (Bundespräsident) a l'é ël cap ëd lë Stat e a l'ha soe atribussion costitussionaj. Anche ij stati federaj a l'han parlament e govern. Le soe assemblee legislativ-e a son ciamàe Landtage (assemblee legislativ-e regional), e ij soe govern a son ij govern regional (Landesregierungen). Le comun a son aministràe politicament da consij comunaj (Gemeinderäte) e da sindich e sindiche (Bürgermeister). Le partìe polìtiche a regropo diverse idee su la vita an comun. Dòp le eleccion, le partìe a formo sovens na coalission, quand gnun-a partìa a riva a la magioransa da sola. L'oposission a son le partìe ch'a son pa part ëd ël govern e ch'a-i stasso d'apress criticament. Na leia tipica a nass da na propost-a, da discussion e da votassion. Le comission a esamino vàire detaj, prima che ël Parlament a dëcida. Dòp a ven-o le conferme e le publicassion prevìste, prima che la leia a deventa válida. La popolassion a partecipa con le eleccion e, an vàire cas, con ëd strument ëd democracia direta. Tra costi a-i son le iniziative popolari (Volksbegehren), le votassion popolari (Volksabstimmungen) e le consultassion popolari (Volksbefragungen), ch'a l'han efèt diferent. An pì, la gent a peul sosten-e dle petission, contaté ij deputà o impegn-se an partìe, associazion e iniziative ëd citadin. L'Austria a fa part ëd l'Union Europenga (Europäische Union). Për sòn, certe regole a nass-o da la colaborassion con j'orgàni ëd l'UE e peui a son aplicàe o messe an pratica an Austria. La polìtica a veul sovens colaborassion tra comun, stat federal, livel federal e livel european.
Polìtica an Austria
La polìtica an Austria a regola com a ven-o ciapàe le decision an comun, com a son aprovàe le leje e com a son portàe avanti le atività pùbliche. L'Austria a l'é na repùblica democràtica e un stàt federal con ël Stàt federal, ij stati federaj e le comun. Le citadine e ij citadin a partecipo an manera principal con le eleccion, le consultassion, le partìe, le rapresentanse d'interess e l'impegn personal.
Tip
La polìtica a t'incòntre an Austria a la scola, an ël trasport, ant la cà, ant la segurevsa e an vàire àutri argoment ëd tuti ij di. Controla prima s'a-i é ël comun, ël stat federal, ël govern federal o l'Union Europenga ch'a l'ha competensa. Dòp it peule contaté ël pòst giust, seguité na discussion o partecipa ti ët pròpi.