Ev têrmê ermenî yê çewre (shrjaka mijavayr), ke bi nivîsana ermenî “շրջակա միջավայր” nusîyeno, hewa, aw, ax, şertê hewayî, peyzaj, nebat, heywan û çalakîyê mirovanê ku tesîrê wan ser wan esto, dihewînê. Ermenistan welatêko bêderya û çiyayî yo û di qada biçûk de zonê cayî yê gelek cûda esto. Gola Sevan bedena awê şirîn a herî mezin û herî girîng a, dema rêbar, kani, daristan, çayir û cayo şil civateyan û jiyana kovî destek kenê. Mesûliyeta çewreyî di navbera dezgehê neteweyî û şaredariyê herêmî de parve biyo. Dezgehê neteweyî polîtîka rê dıvê, çavdêriya ser çavkaniyê xwezayî kenê, herêmê parastî rê idare kenê û projeyê mezin erdê; şaredarîyan zêdekarî paqijîya herêmî, xizmetê çopî, cayo kesk û hin problemê çewreyî yê herêmî rê bigêrenê. Qirêjîya hewayî zêdetir li bajaranê mezin û nêzî rêyê trafîkî, cayo sanayî, kanan û cayo avakerdışî dıaseno. Dûmana erebeyan, toz, germkerdiş û çalakîya sanayî hemî dikarê kalîteya hewayî kêm bikerê, bi taybetî dema ke vadi û şertê hewayî hewayê qirêjî dıgirenê. Parastışê awî çavkaniyê awê vexwarışî, rêbar, awê binî, şebekeyê ariqasyonî û Gola Sevan dihewînê. Qirêjî, bikaranîşê bêefekt ê awî, tesîrê tesîsatê xerab û zextê çandinişî yan sanayî dikarê hem ser mirovan hem ser ekosîsteman tesîr bikerê. İdarekerdişê çopî zêdekarî bi komkerdişê şaredariyî dest pê kenê, le cêrdayiş û vegerandışê materyalan her ca de wekhev nîyê. Avêtışê neqanûnî, şewitnayışê çopî, çopê plastîkî û cayo avêtişî yê bêidare dikarê ax, aw, hewa, heywan û civateyê nêzîkî ziyan bikerê. Ermenistan ji ber çiyayê xo cûreyê jiyanê gelek dewlemendî esto. Herêmê parastî rê daristan, çayirê alpînî, cayo şil, cûreyê nadir û peyzajê girîng parastış kenê, le parastış gerekê bi çandinişî, turîzm, şivanî, enerjî, kan û jiyana herêmî re hevseng bibo. Projeyê mezin ê avakerdışî, kanî, enerjî û binkeyî dibe ku berî dest pêkerdişî nirxandışê çewreyî bıwazê. Armancê no nirxandışî ew o ke ziyanê muhtemel tesbît bikerê, alternatîfan berhev bikerê, tedbîrê parastışî plan bikerê û rê bıdê ke fikrê raya giştî bêhesab mendo. Ermenistan de şansê pêşdebirnayışê efîsyansê enerjî, enerjîya nûkerde, veguhastışê raya giştî, teserûfê awî, cêrdayiş, turîzmê xwezayî û restorasyonê erdî estê. Pêşketış dibe ku bi mesrefan, sistemanê kevn, icrakerdişê newekhev, kapasîteya herêmî ya qels û nakokîya navbera dahatê kurt-demî û tenduristiya çewreyî ya dirêj-demî sînordar bibo.
Çewre Ermenistan de
Ermenistan de çiyayê girs, vadîyê ziwa, daristan, rêbar û Gola Sevan (Lake Sevan) estê; no şertê çewreyî li seranserê welatî gelek cûda yê. Meseleyê girîng hava û awê paqij, parastışê ax, çop, tesîrê kanan û domandina jiyana nebat û heywanê xwemalî yê. Parastışê çewreyî Ermenistan de girêdayî yo bi dezgehê giştî, şaredariyan, karsaziyan, civateyan û hilbijartışê rojane yê niştecihan.
VivAVia can make mistakes. Check important information.