Աշխատաշուկան Հայաստանում

Հայաստանի աշխատաշուկան հաճախ անվանում են աշխատաշուկա (ashkhatashuka)։ Այն ներառում է զբաղված մարդկանց, աշխատանք փնտրողներին, գործատուներին, ինքնազբաղվածներին, կրթական հաստատություններին, հավաքագրողներին և հանրային զբաղվածության ծառայություններին։ Հայաստանում առկա են ինչպես պաշտոնական, այնպես էլ ոչ պաշտոնական աշխատանքներ։ Պաշտոնական զբաղվածությունն ավելի հստակ գրանցումներ է ստեղծում վարձատրության, հարկերի, աշխատանքային պատմության և իրավունքների վերաբերյալ, մինչդեռ ոչ պաշտոնական պայմանավորվածությունների դեպքում հիմնական խոստումները կարող են դժվար ապացուցելի լինել։ Երևանը գրասենյակային աշխատանքի, տեխնոլոգիաների, ֆինանսների, կառավարման, հյուրընկալության և բազմաթիվ մասնագիտացված ծառայությունների խոշորագույն կենտրոնն է։ Մյուս քաղաքներում և գյուղական վայրերում առկա են այլ համադրություններ, որոնք ձևավորվում են տեղական արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, զբոսաշրջության, շինարարության, առևտրի և հանրային ծառայությունների ազդեցությամբ։ Տնտեսության կարևոր ոլորտներն են ծառայությունները, առևտուրը, արտադրությունը, շինարարությունը, գյուղատնտեսությունը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաները, տրանսպորտը, կրթությունը, առողջապահությունը և հանրային կառավարումը։ Պահանջարկը փոխվում է ըստ գտնվելու վայրի և սեզոնի, ուստի ոչ մի առանձին ոլորտ չի նկարագրում ամբողջ երկիրը։ Գործատուները հաշվի են առնում որակավորումները, գործնական փորձը, հայերենի իմացությունը, այլ օգտակար լեզուները, թվային հմտությունները, հուսալիությունը և հաղորդակցվելու կարողությունը։ Որոշ մասնագիտություններ կախված են պաշտոնական վկայականներից, իսկ մյուսներում ավելի մեծ նշանակություն ունի ապացուցված կարողությունը։ Աշխատանք փնտրողները սովորաբար օգտագործում են առցանց թափուր աշխատատեղերը և ուղղակի դիմումները՝ հարազատների, ընկերների, նախկին գործընկերների և մասնագիտական համայնքների առաջարկություններին զուգահեռ։ Կապերը կարող են օգնել զրույց սկսելու հարցում, սակայն թեկնածուները դեռ պետք է գնահատեն իրական գործատուին և պայմանները։ Վարձատրությունը տարբերվում է ըստ մասնագիտության, հմտությունների սակավության, գործատուի տեսակի, գտնվելու վայրի, գրաֆիկի և պատասխանատվության։ Աշխատավարձը պետք է գնահատել պահումներին, տրանսպորտային ծախսերին, աշխատանքային ժամանակին, աշխատանքի կայունությանը, սովորելու հնարավորություններին և նպաստներին զուգահեռ։ Շուկան կարող է լավ հնարավորություններ առաջարկել հարմարվող աշխատողների և ձեռնարկատերերի համար, հատկապես երբ տեղական գիտելիքը համակցվում է տեխնիկական կամ լեզվական հմտությունների հետ։ Դրա սահմանափակումներն են տարածաշրջանային տարբերությունները, հմտությունների անհամապատասխանությունը, ոչ պաշտոնական աշխատանքը և ակնկալվող ու հասանելի վարձատրության միջև տարբերությունները։