Tarîxê ermenî de keştîş bi Herêmanê Ermenî ra pêş ket, herêmê ke ji sînorê Komara Ermenistan a îroyên zaf berfirehtir o. Cûdabîya nê welatê tarîxî û dewleta modern bo famkerdişê nasnameya ermenî bingeyîn a. Dewlet û kulturê kevnê bi gelek sedsalan tesîrê herêmî kerdê. Urartu padîşahiyê kevn ê girîng a ke bi nê herêmî ra têkildar a; paşê padîşahiyê ermenî tradîsyonê xo yê siyasî û kulturî ava kerdê. Ermenistan di navbera împaratorîyê qewînê cîranan de ca girewt û akser sînor, ittîfaq, şer û hukumetê bîyanî yê guherayî tecrube kerd. Demê serîxweyîya ermenî bi demê ke hêzê mezin hukumet kenê, ardibêna hev. Qebulkerdişê mesîhîtiye di destpêkê sedsala çaran de bû nuqteya vegerayîşê tarîxî ya girîng. Dema ke siyasî parçe bî, dêr, manastir, destnivîs û hînbîyena dînî rê parastışê kulturî arîkarî kerdê. Alfabeya ermenî ke destpêkê sedsala pancan de amade bî, perwerde, ibadet, edebiyat û bîranîna tarîxî qewîn kerd. Ermenîya nivîskî yew ji destekanê sereke yê domandışê kulturî bî. Civakê ermenî zî bi bazirganî, kar, zordarî û koçberî ra teberê welatî de ava bîyê. No diasporayê mezin û cûrbecûr çêkerd; girêdayîyê kulturî, malbatî, dînî û siyasî bi Ermenistan ra estê. Nêcîrkerdişê ermenî di Împaratoriya Osmanî de wextê Şerê Cîhanê yê Yewin zilm, derkerdiş, bêperekerdişê milk û koçberiya cîhanî ya girseyî anî. No cihê bingeyînê bîranînê malbatî ya ermenî yo; divê bi rastî, bal û rêzê windabîyan ra serê ey qisey bikerê. Ermenistana Rojhilatî bî beşê Yekîtiya Sovyetî û wek Komara Sosyalîst ya Sovyetî ya Ermenistan esto. Hukumetê Sovyetî pîşesazîkerdiş, mezinbîya bajaran, perwerdeya giştî û saziyê kulturî anî; hemameyî zî kontrolê siyasî, zilm û sînordarkerdişê dînî pê. Komara modern ya Ermenistan piştî hilweşîyena Yekîtiya Sovyetî serbixwe bî. Tarîxê wê piştî serxwebûn dewlet-avakerdiş, guherayîşê aborî, koçberî, munaqeşeya hemwelatî û nakokîyê têkildar bi ewlehî û herêma berfireh ra dihewêno. Tarîxê ermenî çîrokê sade yê êşê an berdewambîyayîşî nîyo. Hîn zî zanayîş, avakerdiş, bazirganî, muzîk, çandiniye, jiyana siyasî, xeyal û munaqeşeyê domdar serê awayê bîranînê verê tede yê.
Ermenistan de Tarîx
Tarîxê Ermenistan welatê kevn, padîşahî û împaratorîyê guherayî, mîrasê mesîhî, koçberiya girseyî, hukumetê Sovyetî û serxwebûna modernî bi hev ra girêdano. Ermenî welatê xo Hayastan veng kenê û bi ziwan, bawerî, bîranînê malbatî û kultur nasnameya xo qewînê. Tecrubeyê tarîxî hîn zî di abîdeyan, bîranînan û qiseykerdişê rojane de eşkere yê.
Tip
Wextê hînbîyayîşê tarîxê ermenî, demxet û nexşe bi hev ra bikar bîne, çunke name û sînor akser guherîyayê. Welatê kevn, Komara îroyên û civakê ermenî yê cîhanî cûda bike. Nêcîrkerdiş, koçberî û nakokî wek tecrubeyê însanî bigire, ne malzeme ya munaqeşeya bêbal.