Erməni dilində ətraf mühit (shrjaka mijavayr) anlayışı istifadə olunur və erməni əlifbası ilə ətraf mühit (շրջակա միջավայր) kimi yazılır. Bu anlayışa hava, su, torpaq, iqlim, landşaftlar, bitkilər, heyvanlar və onlara təsir edən insan fəaliyyəti daxildir. Ermənistan dənizə çıxışı olmayan, dağlıq ölkədir və kiçik ərazidə çoxsaylı müxtəlif təbii zonalara malikdir. Sevan gölü ən böyük və ən mühüm şirin su hövzəsidir; çaylar, bulaqlar, meşələr, çəmənliklər və bataqlıq ərazilər icmaları və canlı təbiəti dəstəkləyir. Ətraf mühitlə bağlı məsuliyyətlər dövlət qurumları və yerli bələdiyyələr arasında bölüşdürülür. Dövlət qurumları siyasəti formalaşdırır, təbii ehtiyatlara nəzarət edir, mühafizə olunan əraziləri idarə edir və iri layihələri qiymətləndirir. Bələdiyyələr isə adətən yerli təmizlik, tullantı xidmətləri, yaşıllıq sahələri və bəzi yerli ekoloji problemlərlə məşğul olur. Havanın çirklənməsi daha çox iri şəhərlərdə və sıx hərəkətli yolların, sənaye obyektlərinin, mədənlərin və tikinti sahələrinin yaxınlığında nəzərə çarpır. Nəqliyyat vasitələrinin işlənmiş qazları, toz, isitmə və sənaye fəaliyyəti havanın keyfiyyətini azalda bilər; xüsusilə vadilərdə və hava şəraitinin çirkli havanı topladığı yerlərdə. Suyun qorunmasına içməli su mənbələri, çaylar, yeraltı sular, suvarma şəbəkələri və Sevan gölü daxildir. Çirklənmə, sudan səmərəsiz istifadə, zədələnmiş infrastruktur, eləcə də kənd təsərrüfatı və ya sənayenin yaratdığı təzyiq insanlara və ekosistemlərə təsir göstərə bilər. Tullantıların idarə olunması adətən bələdiyyə yığımı ilə başlayır, lakin çeşidləmə və təkrar emal imkanları hər yerdə eyni deyil. Qanunsuz tullantı tökmə, tullantıların yandırılması, plastik zibillər və pis idarə olunan utilizasiya sahələri torpağa, suya, havaya, heyvanlara və yaxınlıqdakı icmalara zərər verə bilər. Ermənistanda dağların çoxsaylı yaşayış mühiti yaratması səbəbindən biomüxtəliflik zəngindir. Mühafizə olunan ərazilər meşələri, alp çəmənliklərini, bataqlıq sahələri, nadir növləri və mühüm landşaftları qorumağa kömək edir. Lakin qorunma kənd təsərrüfatı, turizm, otarılma, enerji, mədənçilik və yerli dolanışıqla da tarazlaşdırılmalıdır. İri tikinti, mədənçilik, enerji və infrastruktur layihələri həyata keçirilməzdən əvvəl ətraf mühitə dair baxış tələb edə bilər. Belə baxışın məqsədi ehtimal olunan zərəri müəyyənləşdirmək, alternativləri müqayisə etmək, qoruyucu tədbirləri planlaşdırmaq və ictimai narahatlıqların nəzərə alınmasına imkan yaratmaqdır. Ermənistanın enerji səmərəliliyini, bərpa olunan enerjini, ictimai nəqliyyatı, suya qənaəti, təkrar emalı, təbiət turizmini və torpaqların bərpasını yaxşılaşdırmaq imkanları var. Tərəqqi xərclər, köhnəlmiş sistemlər, nəzarətin hər yerdə eyni səviyyədə olmaması, yerli imkanların məhdudluğu və qısamüddətli gəlirlə uzunmüddətli ekoloji sağlamlıq arasındakı ziddiyyətlər səbəbindən məhdudlaşa bilər.
Ətraf mühit Ermənistanda
Ermənistanda yüksək dağlar, quraq vadilər, meşələr, çaylar və Sevan gölü olduğuna görə ətraf mühit şəraiti ölkənin müxtəlif yerlərində xeyli fərqlənir. Əsas məsələlərə təmiz hava və su, torpağın qorunması, tullantılar, mədən işlərinin təsiri, yerli bitki və heyvanların yaşaması daxildir. Ermənistanda ətraf mühitin qorunması dövlət qurumlarından, bələdiyyələrdən, müəssisələrdən, icmalardan və sakinlərin gündəlik seçimlərindən asılıdır.
Tip
Ermənistanda evinizin, məktəbinizin, iş yerinizin və ya kəndinizin ətrafında müşahidə edə biləcəyiniz ekoloji şəraitdən başlayın. Özünüzün dəyişə biləcəyiniz problemləri bələdiyyə, kommunal xidmət, müəssisə və ya dövlət qurumu tələb edən problemlərdən ayırın. Hər hansı şikayətin və ya icma fəaliyyətinin konkret və yoxlanıla bilən olması üçün sadə qeydlər aparın.