Argentinaqa federal repúblicam. Atiyqa nacional gobiernomanta, provinciasmanta, Buenos Airespa autónoma llaqtanmanta (Autonomous City of Buenos Aires), hinaspa local gobiernomanta rakisqam. Sapa nivelmi hukniray público asuntoskunata kamachin. Nacional gobiernoqa kimsa ramayuqmi. Ejecutivo ramaqa presidentemanta pusasqa; legislativo ramaqa Congreso Nacional (Congreso de la Nación) nisqam; judicial ramaqa tribunales independientesniyuqmi. Kay ramaspa rakiyqa huk institucionlla tukuyta kamachinanpaq harkaypaqmi. Presidenteqa nacional ejecutivota pusamun hinaspa economía, seguridad, educación, salud, relaciones exteriores hina áreaskunata kamachinapaq ministrukunata nombran. Ejecutivoqa políticas nisqakunata proposin, leyeskunatapas ruwan; ichaqa Constitución nisqapa kamachikuynin hinaspa huk legal limitakunapa ukhupi llamkanan. Congreso Nacionalqa nacional leyeskunata ruwan, hinaspa gobiernoq ruwasqanpa wakin aspectokunata controlan. Iskay cámarasniyuqmi: Diputadokunapa Cámara (Cámara de Diputados) nisqaqa poblaciónta representin; provinciakunata hinaspa Buenos Airespa autónoma llaqtanta representaq cámara (Senado) nisqaqa provinciasninta hinaspa Buenos Airespa autónoma llaqtanta representin. Argentinaq provinciasninqa sapankupaq constituciones, gobernadores, legislaturas, hinaspa tribunalesniyuqmi. Municipalidadesqa hichpanpi servicioskunata hinaspa comunidad asuntoskunata achka kamachinku. Local responsabilidadeskunapa exacto rakiyqa provinciaspi hukniray kanman. Ciudadadanokunaqa eleccioneswan público representantenkunata akllanku. Partidos políticos hinaspa alianzas electoralesqa candidatoskunata hinaspa programankunata presentarunku; campañas, público rimay, hinaspa votaciónqa runakunata suyupaq hukniray ñankunata tupachiyta yanapan. Políticaqa eleccionespa chawpimpipas ruwakun. Runakunaqa representantenkunawan contacto ruwanku, partidokunaman utaq barrio grupokunaman yaykunku, sindicatospi hinaspa organizaciones cívicaspi participarunku, kamachiywan permitisqa público tantanakuykunaman rin, hinaspa thak demostracionkunawan público debatewan yuyayninkuta rikuchinku. Argentinaq política kawsayninqa hatun mana acuerdokunata charin política económica, protección social, relaciones federales, servicios públicos, derechos, hinaspa estadoq rolmanta. Democracia institucionekunaqa kay ch'iqiykunata kamachinapaq ñankunata qunku, ichaqa polarización, mana igual influencia, pisi confianza, hinaspa pisi utqay administraciónqa resultadoskunata pisiyachiyta atinku. Mayqin gobierno nivelpa responsabilidaddiyuq kasqanta yachayqa achka kutipi ñawpaq práctico pasom. Ministerio nacional, oficina provincial, autoridad municipal, legislatura, tribunal, utaq público supervisión organismoqa sapa huk asuntochapaq allin lugar kanman.
Política Argentina-pi
Argentina-pi políticaqa nacional, provincial, hinaspa local nivelespi público decisiones imayna ruwakusqanta kamachin. Argentinaqa federal, representativa repúblicam, electo presidenteyuq, Congreso Nacionalniyuq, tribunalesniyuq, provincial gobiernosniyuq, hinaspa municipalidadesniyuqmi. Ciudadadanokunaqa sistemaq ruwasqanman aswanqa elecciones, partidos políticos, público debate, organizaciones cívicas, hinaspa thak participaciónwan influencianku.
Tip
Qallariyqa Argentina-pi inquietudniyki nacional, provincial, utaq municipal nivelman tupaq kasqanta yachaywan. Oficial institucional canaleskunata usaay propuesta hukta entiendenapaq, piman responsabilidad kasqanta chiqanchanapaq, hinaspa ruwasqayki mañakuyta qillqapaq. Competenciaq reivindicacionninkunata allinta tupachiy hinaspa ciudadanía, residencia status, hinaspa circunstancianiwan tupaq thak formaspi participay.

