قوانین مهاجرت در افغانستان

افغانستان از جمله میان ویزه‌های ورود، تجارتی، خدماتی، تحصیلی، بازدید، ترانزیت، اقامت و کار تفاوت قائل می‌شود. درخواست‌ها معمولاً از طریق سفارت یا قنسولگری افغانستان انجام می‌شوند؛ فورم آنلاین یا ویزه الکترونیکی فقط در صورتی در دسترس است که برای درخواست مربوط فعال شده باشد. نمایندگی دیپلماتیک اغلب اصل پاسپورت، فورم، دو قطعه عکس پاسپورتی به اندازه ۵ × ۴ سانتی‌متر، مدرک پرداخت و اسناد دیگر را می‌خواهد. پاسپورت عموماً باید دست‌کم شش ماه اعتبار و صفحه خالی داشته باشد، هرچند نمایندگی مشخص ممکن است شرایط بیشتری وضع کند. ویزای ورود معمولاً به دعوت‌نامه‌ای از شرکت یا نهادی نیاز دارد که در افغانستان فعالیت و جواز دارد؛ همچنین نامه رسمی و تأیید وزارت امور خارجه لازم است. اعتبار آن معمولاً سه ماه است و اجازه اقامت یک‌ماهه می‌دهد؛ هزینه منتشرشده ۱۰۰ دالر امریکایی است. ویزه‌های تجارتی، بسته به پرونده، ممکن است از یک ماه تا سه سال اعتبار داشته باشند و بر اساس اطلاعات منتشرشده ۴۰ تا ۳۰۰ دالر امریکایی هزینه داشته باشند. برای ویزه تحصیلی، مرجع مسئول معمولاً توافق با دانشگاه به‌رسمیت‌شناخته‌شده و اسناد تحصیلی را می‌خواهد؛ هزینه از ۴۰ تا ۱۰۰ دالر امریکایی است. ویزه‌های الکترونیکی اغلب یک‌بار ورود دارند، اعتبارشان حداکثر سه ماه و مدت اقامتشان ۳۰ روز است. ویزای اقامت دسته‌ای رسمی برای اقامت طولانی‌تر یا بعدی، پس از ویزه خدماتی، تجارتی، ورود، تحصیلی یا عضو خدمه است. تمدید را می‌توان از طریق ریاست امور قنسولی وزارت امور خارجه در کابل درخواست کرد. با این حال، ویزه اقامت به‌طور خودکار اجازه کار، پیوستن خانواده یا سکونت دائم نمی‌دهد. برای ویزه کار و اجازه کار کارمندان خارجی روند جداگانه‌ای وجود دارد؛ وزارت کار آن‌ها را با وزارت‌های امور خارجه و داخله هماهنگ می‌کند. ممکن است نامه کارفرما یا نهاد، معرفی‌نامه یا تأیید وزارت امور خارجه، پاسپورت و بسته به نمایندگی، صورتحساب بانکی لازم باشد. بر اساس شرایط منتشرشده، هدف این است که از اشتغال با ویزه سیاحتی جلوگیری شود. ممکن است برای دارندگان پاسپورت خارجی که اصالتاً افغان هستند استثنا برقرار باشد. وزارت امور خارجه به ورود بدون ویزه اشاره می‌کند، اگر محل تولد فرد افغانستان باشد یا کارت هویت افغانی (تذکره)، پاسپورت افغانستان یا سند هویتی صادرشده از طریق نمایندگی دیپلماتیک افغانستان ارائه کند. این ورود به‌طور خودکار تابعیت افغانستان یا حق اقامت دائم ایجاد نمی‌کند. اتباع پیشین افغانستان که از تابعیت خود انصراف داده‌اند، عموماً برای ورود اتباع خارجی به شمار می‌روند. مسیر ملیِ عموماً منتشرشده‌ای برای پیوستن خانواده به‌عنوان وضعیت اقامت شناسایی نشده است. نمایندگی‌های مشخص راه‌حل‌های اجرایی ارائه می‌کنند؛ برای نمونه، نمایندگی دیپلماتیک در ابوظبی به ویزه خانواده با اعتبار یک ماه تا یک سال، ورود چندباره و هزینه ۱۰ دالر امریکایی اشاره می‌کند. ممکن است کارت هویت یا نکاح‌خط و صورتحساب بانکی لازم باشد. همسر خارجی تبعه افغانستان می‌تواند پس از ازدواج بر اساس شریعت اسلامی، بدون مشمول‌شدن در دوره اقامت بیش از پنج‌ساله‌ای که در قانون ذکر شده است، برای تابعیت درخواست کند. این درخواست نیز به‌طور خودکار حق اقامت نمی‌دهد. برای حمایت از پناهندگان و پناه‌جویان، معادل دولتیِ تأییدشده‌ای برای مرجع پناهندگی وجود ندارد. افغانستان از اگست ۲۰۰۵ عضو کنوانسیون پناهندگان ۱۹۵۱ و پروتکل ۱۹۶۷ بوده است، اما بر اساس وضعیت بررسی‌شده، قانون ملی پناهندگی همچنان پیش‌نویس بود. کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (UNHCR) ثبت عملی پناه‌جویان و پناهندگان خارجی در افغانستان را انجام می‌دهد، نه این‌که به‌عنوان مرجع دولتی پناهندگی عمل کند. ثبت‌نام از مسیر تماس جاری انجام می‌شود؛ ساعات پذیرش منتشرشده در کابل دوشنبه‌ها و چهارشنبه‌ها از ۸:۳۰ تا ۱۲:۳۰ در مجتمع ICON (محل رسمی پذیرش) است. خدمات کمیساریا رایگان است، اما نه خروج و نه تخلیه را تضمین می‌کند. دسترسی به حمایت، آموزش و فرصت‌های کاری محدود می‌ماند و مقام‌های بالفعل اسناد کمیساریا را فقط موردبه‌مورد به رسمیت می‌شناسند. در حال حاضر جواز جداگانه‌ای برای اقامت دائم که به‌طور عمومی مستند شده باشد وجود ندارد. ویزه اقامت مدت‌دار است و نباید با تابعیت یکی دانسته شود. قانون تابعیت امارت اسلامی افغانستان مصوب ۲۰۰۰ عموماً از متقاضیان خارجی می‌خواهد دست‌کم ۱۸ ساله باشند، درخواست ارائه کنند، بیش از پنج سال اقامت داشته باشند و در دوره اقامت سابقه کیفری نداشته باشند. قانون محدودیتی بر اساس قومیت، زبان، جنسیت یا سطح تحصیلات فهرست نمی‌کند. تابعیت دوگانه طبق قانون مجاز نیست. درخواست‌ها از طریق وزارت امور خارجه انجام می‌شوند؛ ممکن است فورم درخواست تابعیت (اِنګته) به شاهدان هویتی نیاز داشته باشد. کمیسیون مسئول شامل ستره محکمه، وزارت عدلیه، وزارت امور خارجه، وزارت داخله و ریاست عمومی استخبارات است. اعطای نهایی تابعیت با فرمان امیرالمؤمنین (عنوان رهبر عالی) انجام می‌شود. وزارت امور خارجه یا نمایندگی دیپلماتیک مسئول درباره صدور ویزه و تمدید آن تصمیم می‌گیرد. مهلت شکایت، روند ملی تجدیدنظر یا زمان رسیدگی ثابتی که در حال حاضر به‌طور عمومی منتشر و تأیید شده باشد، بررسی نشده است. در عمل، متقاضی می‌تواند از نمایندگی صادرکننده یا وزارت امور خارجه پیگیری کند و مشوره حقوقی موردی بگیرد؛ این موضوع بازبینی قضایی خودکار را ثابت نمی‌کند. کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در کابل، هرات، پکتیکا، پکتیا، خوست، غزنی و کندز برای پناهندگان، پناه‌جویان و برخی بی‌جاشدگان داخلی و بازگشت‌کنندگان مشوره حقوقی رایگان ارائه می‌کند. زمان رسیدگی از جمله به وقت ملاقات، تأییدها و بررسی‌های امنیتی یا اداری بستگی دارد.