Сохтори корфармоён дар Афғонистон пароканда аст. Корфармои расмӣ одатан шартномаҳои меҳнатӣ, тавсифи вазифаҳо, сабти ҳозиршавӣ ва парвандаҳои кормандонро нигоҳ дошта, назоратро дар ташкилот муайян мекунад. Шартнома маъмулан вазифа, маош, ҳуқуқ, вақти кор, рухсатӣ, ҷойи кор ва муҳлатро сабт мекунад. Мувофиқи қоидаҳои меросмонда, шартнома метавонад муҳлатдор ё бемӯҳлат бошад; шартномаи муҳлатдор одатан як сол давом мекунад ва агар ҳеҷ тараф дар давоми як моҳ онро қатъ накунад, худкор тамдид мешавад. Давраи санҷиш метавонад то се моҳ бошад. Қоидаҳои кӯҳнаи мувофиқат шаҳрвандии Афғонистон, синни ҳадди ақали 18, шаҳодатномаи саломатӣ ва барои бисёр касбҳо тахассуси касбиро талаб мекунанд. Кори сабук аз 15 ва омӯзиши касбӣ аз 14 сол имкон дорад; кормандони то 18-сола набояд кори хатарнок кунанд. Кормандони хориҷӣ одатан раводид ва иҷозатномаи кор, шаҳодатномаи саломатӣ ва тахассуси мувофиқ мехоҳанд; дар чаҳорчӯбаи меросмонда кормандони дохилӣ афзалият доранд. Муҳлати иҷозатнома як сол гуфта мешавад, аммо ҳаққи ҷорӣ ва мӯҳлати хизматрасонӣ дар манбаъҳои оммавӣ тасдиқ нашудаанд. Вазорати меҳнат ва корҳои иҷтимоӣ (MoLSA) идораи меҳнатро тавассути сохторҳое чун Бозрасӣ ва роҳнамоии меҳнат, Раёсати генералии қувваҳои корӣ ва Раёсати қонунгузорӣ ва ҳуқуқи меҳнат назорат мекунад. Корфармоён корро ташкил карда, муҳити истеҳсолӣ ва бехатар фароҳам меоранд, махфиятро ҳифз мекунанд, ба ниёзҳои кормандон мусоидат менамоянд, сифатро нигоҳ дошта ва қоидаҳои дахлдорро риоя мекунанд. Меҳнати маҷбурӣ дар чаҳорчӯбаи меросмонда манъ аст ва ҳимояи зидди табъиз низ дар он сабт шудааст. Қоидаҳои меросмонда ҳадди муқаррарии 40 соат дар як ҳафта, ҳадди камтар барои ҷавонон, кори хатарнок ё зеризаминӣ ва баъзе ҳолатҳои вобаста ба ҳомиладориро нишон медиҳанд. Онҳо инчунин иловапулии изофакории 25%, рӯзҳои истироҳат ё ид 50%, шабона 15% барои кори маъмурӣ ё хизматӣ ва 25% барои кори истеҳсолиро, бо риояи шартҳо ва талаботи ризоият пешбинӣ мекунанд. Музд метавонад моҳона, ҳар 15 рӯз, ҳафтаина ё вобаста ба ҳаҷми маҳсулот дода шавад; тибқи матни кӯҳна, пардохти таъхиршуда танҳо бо розигии корманд иҷозат аст. Рухсатии пулакӣ, 90 рӯзи рухсатии модарӣ ва танаффуси ширмаконӣ низ сабт шудаанд, ҳарчанд иҷрои ҷорӣ дар давраи гузариши ҳуқуқӣ номуайян аст. Корфармо бояд шароити гигиенӣ ва бехатар, таҷҳизоти бехатарӣ, омӯзиши пайваста, муоинаи тиббӣ барои кори вазнин ё зараровар, ёрии аввалия ва табобат ё интиқол пас аз осебро таъмин кунад. Ҷароҳати корӣ тибқи чаҳорчӯбаи кӯҳна бояд дар давоми се рӯз ба MoLSA ва корманд хабар дода шавад. Бозрасии MoLSA бехатарӣ, шартнома ва муздро месанҷад; соли 2026 90 нозир омӯзиш гирифтанд ва барномаи соли пеш 470 созмони давлатӣ ва ғайридавлатиро фаро гирифта, 45 аз 50 дархостро пурра ҳал кард ва ҳуқуқи 292 кормандро барқарор намуд. Намояндагии коргарон тавассути Иттиҳоди миллии коргарон ва кормандони Афғонистон (NUAWE), иттифоқҳои касаба, оҷонсиҳои хусусии шуғл, палатаҳо ва гурӯҳҳои соҳавӣ рушд мекунад; Шӯрои олии меҳнат канали муколамаи иҷтимоии ҳуҷҷатшуда медиҳад. Муомилаи дастаҷамъонаи мустақил ва ҳуқуқи кафолатноки корпартоӣ тасдиқ нашудаанд. Баҳсҳои меҳнатӣ маъмулан аз гуфтугӯи мустақими корфармо ва корманд ба Комиссияи ҳалли баҳси ташкилотӣ, Комиссияи олии ҳалли баҳсҳои вобаста ба меҳнат ва баъд ба суди салоҳиятдор мегузаранд; Комиссияи олӣ дар соли 2026 фаъол буд. Корфармоён ҳамчунин бо хавфҳои идомаи фаъолият аз маҳдудияти маблағгузорӣ, қатъи барқ, мушкилоти инфрасохтор, пешгӯинашавии танзим ва камбуди малака рӯ ба рӯянд. Ширкатҳои расмӣ соли 2026 афзоиши шуғли 13% ва омӯзиши расмии 35.2%-ро гузориш доданд; маълумоти пурсиш маблағгузории бонкӣ 0.28%, тақрибан 13 қатъи барқ дар моҳ ва талафи фурӯш тақрибан 6%-ро нишон дод. Маҳдудиятҳои шуғл, ҳаракат ва дастрасии занон ба бисёр корҳо ба қабул таъсири ҷиддӣ доранд ва иҷрои онҳо дар вилоятҳо фарқ мекунад; корхонаҳои хонагӣ ва занона алтернативаҳои амалкунандаанд, вале ба бозори расмии кушода муодил нестанд. Лоиҳаҳои дастгирии иҷтимоӣ ва таъминоти иҷтимоӣ мавҷуданд, аммо ҷадвали ҷории оммавии саҳмҳо ё имтиёзҳои корфармо тасдиқ нашудааст. Азбаски Қонуни меҳнат дар давраи гузариш аст, пеш аз такя ба қоидаҳои меросмонда талаботи ҷориро бо мақомоти масъули Афғонистон тасдиқ кунед.
Корфармо дар Афғонистон
Дар Афғонистон корфармо, کارفرما (karfarma), шахси воқеӣ ё ҳуқуқиест, ки коргаронро қабул карда, масъулияти музд, иловапулиҳо ва шароити корро ба уҳда мегирад. Корфармоёни расмӣ мақомоти давлатӣ, корхонаҳои хусусӣ ва муштарак, созмонҳои ғайридавлатӣ ва ташкилотҳои хориҷиро дар бар мегиранд, дар ҳоле ки кори зиёде ғайрирасмӣ ё оилавӣ мемонад. Қонуни меҳнати меросмонда № 35/2007 қоидаҳои муфассали шартнома, вақти кор, рухсатӣ, бехатарӣ ва баҳсҳоро муқаррар мекунад, аммо матни муттаҳидшудаи ҷорӣ ва иҷрои он дар манбаъҳои оммавӣ тасдиқ нашудаанд.
Tip
Шартномаҳои хаттӣ ва сабти пайвастаи кадрҳоро ҳадди ақали меъёри корӣ қарор диҳед, махсусан дар ҳоле ки чаҳорчӯбаи ҳуқуқи меҳнати Афғонистон бозбинӣ мешавад. Пеш аз такя ба қоидаҳои меросмонда оид ба музд, иҷозатнома, вақти кор, бехатарӣ ё рухсатӣ талаботи ҷориро бо MoLSA тасдиқ кунед. Дастрасӣ ба коргарони зан ва хориҷӣ, иҷро дар вилоятҳо ва идомаи фаъолияти тиҷоратиро ҳамчун хавфҳои алоҳидаи банақшагирӣ арзёбӣ кунед.