افغانستان وچ مالکِ کار

افغانستان وچ مالکِ کار دے ڈھانچے بکھرے ہوئے ہِن۔ رسمی مالک عام طور تے ملازمت دے معاہدے، عہدے دیاں تفصیلاں، حاضری ریکارڈ تے ملازم فائل رکھدا اے، تے ادارے اندر نگرانی دا بندوبست کریندا اے۔ معاہدے وچ عام طور تے کم، تنخواہ، حق، اوقاتِ کار، چھٹی، کم دی تھاں تے مدت درج ہوندی اے۔ پرانے ضابطیاں تحت معاہدے مقررہ مدت یا غیر معینہ مدت دے تھی سڳدے ہِن؛ مقررہ مدت دا معاہدہ عام طور تے اک سال رہندا اے تے جے کوئی وی پاسہ اک مہینے دے اندر ختم نہ کرے تاں خودکار طور تے نواں تھی ویندا اے۔ آزمائشی مدت ودھ توں ودھ تین مہینے تھی سڳدی اے۔ پرانے اہلیت ضابطے افغان شہریت، گھٹ توں گھٹ عمر 18 سال، صحت سرٹیفکیٹ تے کئی پیشیاں لئی پیشہ ورانہ قابلیت دا ذکر کریندے ہِن۔ ہلکا کم 15 سال تے پیشہ ورانہ تربیت 14 سال توں شروع تھی سڳدی اے، جݙاں جو 18 سال توں گھٹ کارکن خطرناک کم نہ کرن۔ غیر ملکی عملے لئی عام طور تے ویزا تے ورک پرمٹ، صحت سرٹیفکیٹ تے متعلقہ قابلیت ضروری ہِن؛ پرانے ڈھانچے تحت گھریلو کارکنان کوں ترجیح ملدی اے۔ پرمٹ دی مدت اک سال دسی ڳئی اے، پر موجودہ فیس تے سروس دی مدت عوامی طور تے تصدیق شدہ کائنی۔ محنت تے سماجی امور دی وزارت (MoLSA) محنت انتظامیہ دی نگرانی اداریاں راہیں کریندی اے، جِنہاں وچ محنت معائنہ تے رہنمائی، افرادی قوت دا جنرل ڈائریکٹوریٹ تے قانون سازی تے محنتی حقاں دا ڈائریکٹوریٹ شامل ہِن۔ مالکا‌ن کم منظم کریندے، پیداوار لئی محفوظ کم دی تھاں مہیا کریندے، رازداری دی حفاظت، ملازماں دیاں لوڑاں دی مدد، معیار برقرار تے لاگو ضابطیاں دی پابندی کریندے ہِن۔ پرانے ڈھانچے تحت جبری مشقت ممنوع اے تے عدم امتیاز دے تحفظ وی درج ہِن۔ پرانے ضابطے عام کم لئی ہفتے دے ودھ توں ودھ 40 گھنٹے مقرر کریندے، جݙاں جو کم عمر کارکن، خطرناک یا زیرِ زمین کم تے حمل دے کجھ حالات لئی حد گھٹ اے۔ انہاں وچ اضافی وقت تے 25 فیصد، ہفتہ وار چھٹی یا سرکاری چھٹی تے 50 فیصد، انتظامی یا سروس کم وچ رات دا 15 فیصد تے پیداواری کم وچ 25 فیصد اضافہ درج اے، جیہڑا مقررہ شرطاں تے رضامندی دے ضابطیاں تابع اے۔ تنخواہ ماہانہ، ہر 15 دن، ہفتہ وار یا پیداوار دے حساب نال ادا تھی سڳدی اے؛ پرانے متن تحت تاخیر نال ادائیگی صرف ملازم دی رضامندی نال جائز اے۔ معاوضہ والی چھٹی، 90 دن دی زچگی چھٹی تے دودھ پلاؤݨ دے وقفے وی درج ہِن، اگرچہ قانونی تبدیلی دوران موجودہ نفاذ غیر یقینی اے۔ مالکا‌ن نوں حفظانِ صحت تے محفوظ حالات، حفاظتی سازوسامان، مسلسل حفاظتی تربیت، سخت یا نقصان دہ کم لئی طبی معائنے، ابتدائی طبی امداد تے چوٹ توں بعد علاج یا منتقلی مہیا کرݨی چاہیدی اے۔ پرانے ڈھانچے تحت کم دی چوٹ دی اطلاع تین دن دے اندر MoLSA تے ملازم کوں دینی چاہیدی اے۔ MoLSA معائنے حفاظت، معاہدے تے اجرت ویکھدے ہِن؛ 2026 وچ 90 معائنہ کاراں تربیت حاصل کیتی، تے پچھلے سال دے اطلاع شدہ پروگرام وچ 470 سرکاری تے غیر سرکاری ادارے شامل ہن، 50 وچوں 45 درخواستاں پوری طرح نمٹائیاں ڳئیاں، تے 292 ملازماں دے حق بحال کیتے ڳئے۔ کارکن نمائندگی افغان ورکرز اینڈ ایمپلائز نیشنل یونین (NUAWE)، ٹریڈ یونیناں، نجی روزگار ایجنسیاں، چیمبر تے شعبہ جاتی گروپاں راہیں ودھ رہی اے، جݙاں جو ہائی لیبر کونسل سماجی مکالمے دا درج شدہ ذریعہ اے۔ خودمختار اجتماعی گفت و شنید تے ہڑتال دے یقینی حق دی تصدیق نئیں تھی سڳی۔ محنت تنازعاں روایتی طور تے مالک تے کارکن دی براہِ راست گل بات توں تنظیمی تنازعہ حل کمیشن، محنت نال متعلق تنازعیاں دے حل دا ہائی کمیشن، تے فیر مجاز عدالت تک ویندے ہِن؛ ہائی کمیشن 2026 وچ فعال ہا۔ مالکا‌ن کوں مالی رکاوٹاں، بجلی بندش، بنیادی ڈھانچے دے مسئلے، ضابطیاں دی غیر یقینی تے ہنر مندیاں دی کمی دا خطرہ وی اے۔ رسمی اداریاں نے 2026 وچ 13 فیصد روزگار ودھوتری تے 35.2 فیصد رسمی تربیت دی اطلاع دتی، جݙاں جو سروے وچ بینکاں توں مالی مدد 0.28 فیصد، مہینے وچ لگ بھگ 13 بجلی بندشاں تے لگ بھگ 6 فیصد فروخت نقصان درج ہا۔ عورتاں دے روزگار، نقل و حرکت تے کئی نوکریاں تک رسائی دیاں پابندیاں بھرتی تے ڈاہڈا اثر کریندیاں ہِن، صوبائی نفاذ مختلف اے؛ گھر بیٹھے تے عورتاں دے زیرِ قیادت کاروبار قابلِ عمل متبادل ہِن، پر کھلی رسمی محنت منڈی دے برابر نئیں۔ سماجی مدد تے سماجی تحفظ بارے مسودے موجود ہِن، پر مالک دی شراکت یا فوائد دا موجودہ عوامی شیڈول تصدیق شدہ کائنی۔ محنت قانون تبدیلی دے مرحلے وچ اے، ایس لئی پرانے ضابطیاں تے بھروسا کرݨ توں پہلے مالکا‌ن نوں ذمہ دار افغان حکام کولوں موجودہ شرطاں پکی کرݨیاں چاہیدیاں ہِن۔