کارآموزی حرفه‌ای در افغانستان

آموزش حرفه‌ای رسمی در عمل به‌وسیله اداره آموزش فنی و حرفه‌ای (TVET-A) هماهنگ و تنظیم می‌شود. این آموزش شامل مدرسه‌ها و مؤسسه‌های رسمی در چهار شکل است: شکل ویژه‌ای که صنف‌های 1 تا 12 را پوشش می‌دهد، برنامه‌های دوساله برای صنف‌های 13 و 14، برنامه‌های سه‌ساله برای صنف‌های 10 تا 12 و برنامه‌های پنج‌ساله برای صنف‌های 10 تا 14. اداره در همه 34 ولایت فعال است و در گذشته به 231 ولسوالی دسترسی داشت. رشته‌های معمول شامل فناوری کمپیوتر، برق‌کاری، ساخت‌وساز، تعمیر موتور، مکانیک و فلزکاری، حسابداری، تجارت، خیاطی و مشاغل کشاورزی است. مؤسسه‌های رسمی کارگاه و آزمایشگاه دارند، اما تجهیزات و پیوند با بازار کار بر پایه منطقه تفاوت می‌کند. در 2024، 357 مؤسسه عمومی TVET وجود داشت و مؤسسه خصوصی TVET مستند نشده بود. این مؤسسه‌ها 65,891 فراگیر داشتند، از جمله 65,175 مرد و 716 زن، و در آمار 12,012 فارغ‌التحصیل مرد و هیچ فارغ‌التحصیل زن ثبت شد. کادر آموزشی شامل 2,645 مرد و 467 زن بود؛ نسبت فراگیر به آموزگار حدود 21 به یک بود. مشارکت زنان در مقایسه با 2019 به‌شدت کاهش یافته است. محدودیت‌های پس از آموزش پایه و فرصت‌های کاری محدود، دسترسی دختران و زنان را دشوارتر می‌کند. در ولایت‌های برگزیده، دوره‌های سازمان‌های غیردولتی و UNICEF برای دختران و زنان همچنان وجود دارند، اغلب در محل‌های آموزشی اجتماعی یا محافظت‌شده؛ اما سراسری نیستند. آموزش غیررسمی معمولاً دوره‌های کوتاه سه تا دوازده‌ماهه دارد. وزارت کار و امور اجتماعی (MOLSA) در عمل بخش بزرگی از این دوره‌ها را سازمان می‌دهد؛ طبق داده‌های موجود که کاملاً هماهنگ نیستند، 83,402 نفر در 2023 شرکت کردند، در مقایسه با 13,319 نفر در 2019. برای 2023/24، تعداد 74,738 آموزش MOLSA گزارش شده است، از جمله 514 مصرف‌کننده پیشین مواد مخدر در مرکز آموزش حرفه‌ای پل‌چرخی. TVET-A افزون بر این 8,150 آموزش و 100 دوره کارآفرینی گزارش کرد. موضوع‌های رایج شامل خیاطی، قالین‌بافی، ریسندگی پشم، تعمیر تلفن همراه و وسایل برقی، نگهداری موتر و موتورسایکل، مرغداری، فرآوری میوه و سبزی، زنبورداری، نجاری، آموزش کمپیوتر و لوله‌کشی است. این دوره‌ها در کنار مهارت‌های عملی، اغلب آمادگی پایه برای تأمین معاش، اداره کسب‌وکار کوچک یا پرورش مهارت‌های عمومی زندگی را فراهم می‌کنند. یادگیری غیررسمی به‌ویژه به شکل شاگردی استادکار (Ostad-Shagerdi) در کارگاه‌ها، بازارها یا کسب‌وکارهای خصوصی انجام می‌شود. استاد مهارت‌های عملی را مستقیماً در کار روزمره می‌آموزاند. مدت، پرداخت، آزمون، برنامه آموزشی، گواهی، ساعات کاری، ایمنی و روند شکایت به‌طور یکسان تنظیم نشده‌اند. ارتباط آن با زندگی روزمره زیاد است، اما اعتبار رسمی و پیشرفت به برنامه‌های بعدی محدود می‌ماند. برنامه‌های رسمی روند ثبت‌نام و پذیرش دارند؛ شرایط مشخص به برنامه و مؤسسه بستگی دارد. برای سطوح بالاتر TVET از صنف 13 به بعد، برنامه راهبردی TVET-A معیارهای گزینش سخت‌گیرانه‌تری پیش‌بینی می‌کند. دوره‌های کوتاه‌مدت اغلب جوانان، بیکاران، یتیمان، افراد نیازمند و گروه‌های آسیب‌پذیر دیگر را هدف می‌گیرند و انتخاب و دسترسی به‌صورت محلی یا پروژه‌ای تعیین می‌شود. برنامه ملی یکسان هزینه مستند نشده است. برنامه‌های دولتی، سازمان‌های غیردولتی و کمک‌کنندگان مالی اغلب یارانه دارند؛ بعضی برنامه‌ها کمک‌هزینه، بورسیه، بسته ابزار، کمک راه‌اندازی یا حمایت غیرنقدی فراهم می‌کنند. تأمین مالی و ارائه ممکن است با وضعیت پروژه یا کمک‌کننده تغییر کند. برنامه رسمی با سند رسمی پایان می‌یابد. بسته به برنامه، دوره غیررسمی گواهی حضور یا تکمیل صادر می‌کند؛ برخی برنامه‌های ولایتی MOLSA همچنین برای ارائه بسته ابزار برنامه دارند. برای یادگیری غیررسمی، آزمون یا گواهی استاندارد و قابل‌اتکایی وجود ندارد. ازاین‌رو راهبرد TVET-A برای 1403 تا 1407 بر اعتباربخشی، ارزیابی شایستگی، گواهی و شناسایی از سوی کارفرمایان و مقام‌ها تمرکز دارد. تقاضا برای مهارت حرفه‌ای به‌دلیل جمعیت جوان، فقر، بیکاری و اهمیت خوداشتغالی زیاد است. در عین حال، برنامه‌های آموزشی نامناسب، پیوند ضعیف با کارفرما و کمبود شغل برای فارغ‌التحصیلان سود برخی برنامه‌ها را محدود می‌کند.